Je oogst laten verwerken: zo vind je de juiste verwerkingspartner
Je hoeft als producent niet elke stap zelf uit te voeren. Via loonverwerking laat je een gespecialiseerd bedrijf een deel van je oogst verwerken, terwijl jij met je eigen grondstoffen een nieuw product kunt aanbieden.
Fruit laten persen tot sap is een eenvoudig voorbeeld. Een fruitperserij kan appels of peren persen, pasteuriseren en verpakken zonder dat je zelf een persinstallatie nodig hebt. Maar hetzelfde principe bestaat ook voor andere producten: graan laten malen, groenten laten versnijden of verwerken, producten laten bottelen of een deel van de verpakking uitbesteden.
Loonverwerking kan zo een praktische eerste stap zijn wanneer je meer met je oogst wilt doen, maar nog niet zelf alle machines, kennis of capaciteit in huis hebt.
Wat is loonverwerking?
Bij loonverwerking blijft de grondstof van jou, terwijl een ander bedrijf een afgesproken bewerking uitvoert.
Je betaalt dus voor de verwerking. Wat precies inbegrepen is, verschilt sterk per verwerker. Soms gaat het alleen om één technische handeling. In andere gevallen neemt de partner een groter deel van het proces over, bijvoorbeeld verwerken, pasteuriseren, afvullen en etiketteren.
Een fruitteler kan bijvoorbeeld appels aanleveren en later verpakt appelsap ophalen. Een graanteler kan graan door een molen laten verwerken tot meel. Een groenteteler kan een externe partner inschakelen voor wassen, versnijden of verwerken.
Vooral voor kleinere bedrijven kan dat interessant zijn. Je kunt een nieuw product uitproberen zonder meteen zelf een volledige productielijn op te zetten.
Wanneer is samenwerken met een verwerker interessant?
Loonverwerking is vooral zinvol wanneer je een duidelijke grondstof en afzetmogelijkheid hebt, maar een bepaalde verwerkingsstap niet zelf kunt of wilt uitvoeren.
Dat kan bijvoorbeeld spelen wanneer je:
een overschot of tweede keuze wilt verwerken;
een langer houdbaar product wilt maken;
een nieuw product eerst op kleine schaal wilt testen;
onvoldoende volume hebt om zelf machines aan te kopen;
een specifieke verwerking maar enkele weken per jaar nodig hebt;
eerst wilt onderzoeken of klanten interesse hebben in een nieuw aanbod.
Een overschot appels kan zo appelsap worden. Graan kan meel worden voor verkoop aan bakkers of consumenten. Een partij groenten kan worden verwerkt tot een product met een langere houdbaarheid.
De vraag is dus niet alleen: kan iemand dit voor mij verwerken? Vraag ook: wat wil ik met het eindproduct bereiken?
Dat bepaalt welke partner je nodig hebt.
Hoe kies je een goede verwerkingspartner?
Vergelijk verwerkers niet alleen op prijs, maar vooral op wat ze precies kunnen leveren.
Bespreek minimaal deze punten voordat je grondstoffen aanlevert:
Minimumhoeveelheid. Sommige verwerkers starten met kleine partijen, andere werken pas vanaf grotere volumes.
Eigen partij of gemengde verwerking. Krijg je gegarandeerd een product dat uitsluitend uit jouw grondstoffen bestaat? Bij kleine volumes worden partijen soms samengevoegd.
Verpakking. Levert de verwerker bulk, flessen, potten, dozen of bag-in-box?
Bewaring. Wordt het product bijvoorbeeld gepasteuriseerd, gekoeld of diepgevroren?
Planning. Moet je weken vooraf reserveren? Hoelang duurt het voor je het afgewerkte product krijgt?
Traceerbaarheid. Kunnen jouw grondstoffen en het afgewerkte product duidelijk aan elkaar gekoppeld worden?
Etikettering. Levert de verwerker alleen het product of kan hij ook helpen met etiketten en verpakkingen?
Als je het eindproduct wilt verkopen, zijn die praktische details minstens zo belangrijk als de verwerking zelf.
Fruit laten persen is een toegankelijk voorbeeld
Appels en peren laten persen is een van de eenvoudigste vormen van loonverwerking om mee te starten.
Een fruitperserij wast en perst het fruit, pasteuriseert het sap en verpakt het. Daardoor kun je een groot deel van de oogst omzetten in een product dat veel langer houdbaar is dan vers fruit.
Als vuistregel heb je ongeveer 1,5 tot 2 kilo appels nodig voor één liter sap. Uit 100 kilo geschikte appels haal je dus vaak ongeveer 50 tot 70 liter sap. Het rendement hangt af van het ras, de rijpheid en de toestand van het fruit.
In Vlaanderen zijn zowel vaste fruitperserijen als mobiele persen actief. De minimumhoeveelheden lopen sterk uiteen. Bij sommige aanbieders kun je vanaf enkele tientallen kilo's terecht, terwijl andere pas vanaf ongeveer 150 of 200 kilo een partij afzonderlijk verwerken.
Wie fruit wil laten persen, vraagt daarom best vooraf:
hoeveel kilo minimaal nodig is;
of je je eigen sap terugkrijgt;
hoeveel sap je ongeveer mag verwachten;
welke verpakkingen mogelijk zijn;
wat persen en verpakken kost;
wanneer je fruit moet aanleveren;
hoe lang het sap houdbaar blijft.
Voor producenten is vooral de vraag naar afzonderlijke verwerking belangrijk. Wanneer je het sap later onder je eigen naam verkoopt en expliciet naar je eigen boomgaard verwijst, wil je zeker weten dat het product ook daadwerkelijk uit jouw partij afkomstig is.
Denk vóór de verwerking al na over je verpakking
De beste verpakking hangt af van wie het product uiteindelijk gebruikt.
Voor appelsap is bag-in-box bijvoorbeeld handig voor grotere volumes. Het sap kan lang worden bewaard en de verpakking is praktisch voor gezinnen, horeca of grootverbruik.
Glazen flessen zijn dan weer eenvoudiger per stuk te verkopen in een hoevewinkel of speciaalzaak.
Dat principe geldt ook voor andere vormen van loonverwerking. Een restaurant heeft soms andere verpakkingen nodig dan een consument. Een winkel wil producten gemakkelijk kunnen presenteren. Een verwerker die jouw product verder gebruikt, heeft misschien helemaal geen consumentenverpakking nodig.
Vraag dus eerst aan je mogelijke afnemers wat praktisch is voordat je honderden verpakkingen bestelt.
Wat moet je regelen als je het verwerkte product wilt verkopen?
Een verwerkt voedingsmiddel brengt andere verplichtingen mee dan de verkoop van een onbewerkte eigen oogst.
Wie bijvoorbeeld appels verkoopt, bevindt zich in een andere situatie dan wie van die appels sap laat maken en dat sap onder eigen naam verkoopt.
Welke FAVV-registratie of toelating nodig is, hangt af van het product, de verwerking en de manier waarop je verkoopt. Bespreek daarom vooraf met de verwerker wie voor welke stap verantwoordelijk is.
Vraag ook welke informatie je na de verwerking krijgt. Denk aan:
productiedatum;
lotnummer;
gebruikte grondstoffen;
toegepaste behandeling zoals pasteurisatie;
houdbaarheid;
bewaarvoorwaarden.
Voor voorverpakte producten gelden daarnaast etiketteringsregels. Afhankelijk van het product moet je informatie vermelden over onder meer benaming, hoeveelheid, houdbaarheid, bewaring en de verantwoordelijke onderneming.
Begin daar niet pas aan wanneer het product al klaarstaat. Bespreek etiketten en verpakking vóór de productie.
Kan je samen met een verwerker een nieuw product ontwikkelen?
Ja. De interessantste samenwerking gaat soms verder dan alleen een bestaande dienst inkopen.
Een verwerker heeft technische kennis die jij als producent misschien niet hebt. Jij kent dan weer je grondstof, klanten en afzetmogelijkheden.
Daaruit kunnen nieuwe producten ontstaan.
Een teler kan bijvoorbeeld samen met een verwerker onderzoeken welke variëteit het beste resultaat geeft. Een producent kan verschillende recepturen laten testen. Een verwerker kan aangeven welke grondstoffen technisch moeilijk zijn of welke verpakking beter werkt.
Begin zo'n samenwerking bij voorkeur klein.
Maak eerst een proefbatch. Laat potentiële klanten proeven. Bekijk hoe het product bewaart en hoe de verpakking werkt. Pas daarna beslis je of grotere volumes interessant zijn.
Dat verlaagt de drempel voor beide partijen en voorkomt dat je meteen grote hoeveelheden produceert zonder te weten of het product aansluiting vindt.
Goede afspraken voorkomen problemen
Leg vooraf vast wat iedere partner verwacht.
Dat hoeft bij een eenvoudige opdracht geen contract van twintig pagina's te zijn. Een duidelijke offerte of overeenkomst kan al veel problemen voorkomen.
Zorg dat minstens duidelijk is:
welke grondstof je aanlevert;
hoeveel je aanlevert;
welke verwerking gebeurt;
wie verpakkingen voorziet;
welke prijs geldt;
hoeveel verlies of rendement normaal is;
wanneer het product klaar is;
wat gebeurt wanneer de grondstof niet geschikt blijkt;
wie verantwoordelijk is voor etikettering en productspecificaties.
Wil je je eigen partij terug, zet dat dan ook uitdrukkelijk in de afspraak.
De juiste verwerker vinden begint bij samenwerking
Je eigen product verder verwerken betekent niet dat je noodzakelijk zelf meer machines nodig hebt. Soms heb je vooral een partner nodig die kan wat jij niet zelf hoeft te doen.
Dat is ook relevant binnen Lekker van bij ons Connect. Het gratis B2B-netwerk brengt producenten, landbouwers, verwerkers, horeca, retail, groothandel en andere professionals uit de Vlaamse agrovoedingsketen samen. Bedrijven kunnen er aangeven wat ze aanbieden, wat ze zoeken en welke samenwerkingen ze willen verkennen.
Een producent kan zo niet alleen naar afnemers zoeken, maar ook naar een bedrijf dat een volgende stap in het productieproces kan uitvoeren. Andersom kunnen verwerkers zichtbaar maken welke diensten of mogelijkheden ze aanbieden.
Connect zelf verwerkt geen producten en handelt geen opdrachten af. De betrokken bedrijven leggen rechtstreeks contact en maken onderling afspraken.
Fruit laten persen is daarvan één herkenbaar voorbeeld. Maar het bredere principe is interessanter: je hoeft niet iedere stap zelf te organiseren om meer uit je eigen grondstoffen te halen. Soms begint een nieuw product gewoon bij de juiste verwerkingspartner.